In het voorbije halfjaar zijn er wereldwijd referenda gehouden waarbij de opkomst mager was of waarbij het verschil tussen voor- en tegenstanders klein was. En soms beide.<\/p>\n
Er zijn niet-stemmers die niet stemmen omdat ze dan niet voor de tv kunnen blijven hangen. Dat weerhoudt deze luiaards\u00a0er niet van om na afloop te gaan klagen over de uitkomst. Deze postactieven<\/em>\u00a0negeer ik verder.<\/p>\n Onder de niet-stemmers zijn ook mensen die tegen het referendum als politiek instrument zijn. Niet-stemmen\u00a0is een voor de hand liggende keuze, ook al ban je daarmee het referendum niet uit de politiek. En\u00a0de consequenties blijven onveranderd voor de hele samenleving, en niet slechts voor de stemmers.<\/p>\n Dan zijn er mensen die zich keren tegen gelegenheidsreferenda, zoals het Oekra\u00efnereferendum. Zij verkeren in een lastig parket: door thuisblijven geven ze uiting aan hun afkeer, en drukken ze het opkomstpercentage. Dat laatste is alleen effectief als de opkomst onder de drempel blijft, en dat is onzeker. Wel gaan stemmen kan helpen genoeg tegenwicht te bieden, misschien zelfs in voldoende mate. Maar je vergroot het opkomstpercentage, mogelijk zelfs boven de vastgelegde drempel, wat voor deze groep mensen onwenselijk is.<\/p>\n Nog niet zo lang geleden was er een opkomstplicht in Nederland.\u00a0In 1970 werd die afgeschaft, en in de praktijk kon je je natuurlijk onttrekken aan\u00a0het daadwerkelijk kiezen, door een blanco of ongeldig gemaakt biljet in de bus te stoppen. We hebben nog wel\u00a0een opkomstdrempel, maar die ligt in Nederland bij raadgevende referenda zo laag (30%), dat het geen betrokkenheid bij de democratie afdwingt. En als vervolgens een simpele meerderheid (dus 50% plus minstens \u00e9\u00e9n stem) voldoende is, dan kan bij een lage opkomst \u2013 en daar is al jaren en op steeds meer plekken sprake van \u2013 een klein deel van de bevolking de doorslag geven.<\/p>\n Referenda zijn misschien wel helemaal niet zo\u2019n goed idee, lees de New York Times<\/a> of NRC Handelsblad<\/a>, maar daarmee zijn ze nog niet verdwenen uit het politieke landschap.<\/p>\n Stel dat we het volgende doen:<\/p>\n Wordt onder\u00a0deze voorwaarden het referendum\u00a0gehaald, dan krijg je de uitkomst dat de helft van alle kiesgerechtigden (dus niet alleen de mensen die zijn gaan stemmen) gekozen heeft voor de\u00a0voorgelegde vraag. Want: \u2154\u00a0* \u00be = \u00bd (voor het geval dat deze breuken niet goed weergegeven worden: 2\/3 maal 3\/4 = 1\/2). Er zijn allerlei tegenwerpingen te bedenken tegen deze opzet. Bijvoorbeeld: de opkomstdrempel is zo hoog, dat het de vraag is of die ooit nog gehaald wordt. Dat is dan gelijk een effectieve manier om flauwekulreferenda, zoals dat onzalige Oekra\u00efnereferendum,\u00a0te torpederen. Maar lukt het wel, en slaagt zo\u2019n referendum, dan heb je dus minstens de helft van alle\u00a0kiesgerechtigden\u00a0achter je, en van degenen die zijn gaan stemmen dus minstens twee op de drie. Dat moet de\u00a0democratie toch goed doen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" In het voorbije halfjaar zijn er wereldwijd referenda gehouden waarbij de opkomst mager was of waarbij het verschil tussen voor- en tegenstanders klein was. En soms beide. In Colombia werd het reeds gesloten\u00a0vredesakkoord tussen regering en de FARC verworpen door het referendum van 2 oktober 2016. Opkomst: 37%, uitslag: 50,2% tegen het akkoord, 49,8% voor […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[36],"class_list":["post-267","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-politiek","tag-referendum"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aardiggrondig.nl\/pw\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aardiggrondig.nl\/pw\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aardiggrondig.nl\/pw\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aardiggrondig.nl\/pw\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aardiggrondig.nl\/pw\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=267"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/aardiggrondig.nl\/pw\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/267\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aardiggrondig.nl\/pw\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aardiggrondig.nl\/pw\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aardiggrondig.nl\/pw\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
\nBij het Oekra\u00efnereferendum was nog niet eens een op de vijf kiezers tegen het associatieverdrag (61% van 32% is 19,5%).<\/p>\n